Η χώρα μας, ο τόπος μας, έρμαιο των ‘ψιλικατζήδων’ και της χωρίς πάτο τσέπης των λίγων
Πραγματικά δεν μπορώ να μη σχολιάσω την ετεροχρονισμένη δυσάρεστη διαπίστωση κάποιων, για το γεγονός ότι η αγορά της Βέροιας πήρε την κάτω βόλτα. Τώρα το πήραν χαμπάρι;
Είναι και το μαύρο δάκρυ που χύνουν για δύο σημαντικά έργα που χάθηκαν, τελωνείο και τεχνητή χιονόπτωση. Ελάτε που αναρωτιέστε ποιος και γιατί φταίει. Υπάρχουν ευθύνες και πολύ συγκεκριμένες γι’ αυτό το φιάσκο και αν θέλετε μπορείτε να βρείτε τους υπαίτιους. Αναζητήστε απλά ποιος φορέας κατέθεσε την πρόταση της ένταξης των έργων στα αντίστοιχα προγράμματα και ποιος προβλεπόταν να είναι ο φορέας διαχείρισής τους. Γιατί για να ενταχθεί μια πρόταση σε ένα πρόγραμμα, πρέπει να υφίσταται φορέας διαχείρισης του έργου και μάλιστα να έχει διαχειριστική επάρκεια ή εναλλακτικά να προβλέπεται η διαχείριση του έργου από τρίτο πιστοποιημένο φορέα. Ειδικά για το τελωνείο ομολογώ ότι δε γνωρίζω τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, αλλά σε κάθε περίπτωση ισχύουν περίπου τα ίδια, εκτός και αν μπήκε ως έργο στον προγραμματισμό κάποιου υπουργείου. Αλλά στην περίπτωση αυτή θα μιλάμε πολύ δούλεμα από την κυβέρνηση.
Και να μην κλαίμε μόνο για τα έργα που απεντάχθηκαν λόγω αδυναμίας μας, ανικανότητας για να ακριβολογούμε να τα υλοποιήσουμε. Είναι και πόσα άλλα έργα δε διεκδικήσαμε γιατί αδιαφόρησαν οι αντίστοιχοι φορείς και δυνητικοί δικαιούχοι να τα διεκδικήσουν, ή να το πω πιο απλά δεν ήθελαν να βάλουν μπελά στο κεφάλι τους. Σιγά μη χαλάσουν τη ζαχαρένια τους.
Και μετά κλαίμε για την κατρακύλα μας. Μα αυτή έχει ξεκινήσει χρόνια πριν και δεν είναι αστοχία της στιγμής. Τα λέμε και τα ξαναλέμε αλλά «φωνή βοώντος εν τη ερήμω». Και η ευθύνη είναι συλλογική και δεν αφορά ένα θεσμό, αλλά το σύνολο των θεσμών που διαχειρίζονται τα της πόλης και του νομού και δε βγάζω κανέναν έξω. Βέβαια δεν είναι άμοιρο ευθυνών και το ελληνικό κράτος γενικότερα, αλλά αυτό δε μπορεί να είναι άλλοθι για τη δική μας ανικανότητα και ανυπαρξία.
Και να ξαναπούμε, έστω και υπό μορφή «νεκρολογίας», τι δεν έγινε και τι θα μπορούσε να γίνει.
Βαδίσουμε στο αύριο χωρίς τεκμηριωμένο αναπτυξιακό πλάνο με σαφή στρατηγικό στόχο, έτσι «χωρίς πρόγραμμα» για να θυμηθούμε την όμορφη εκπομπή της Μαρίας Ρεζάν στην πάλαι ποτέ ΕΡΤ. Στο πέλαγος χωρίς πυξίδα και προορισμό, τρομάρα μας, που πάμε τελικά ; Ποια είναι η οικονομική μας βάση – αφετηρία που πάνω της θα δομηθεί η αναπτυξιακή μας προσπάθεια. Η αγροτική οικονομία, ο τουρισμός, το εμπόριο, ή κάτι άλλο ; Και γιατί πρέπει να απαντηθεί αυτό το καίριο ερώτημα, μα για να κατευθύνουμε προς τα εκεί όλες μας τις δυνάμεις, μεγιστοποιώντας τα όποια αντίστοιχα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα. Δε μπορεί να διεκδικούμε ένα αχταρμά έργων χωρίς συνοχή και στόχο, έτσι για να ικανοποιήσουμε τα αυτιά κάποιων. Και δε μπορεί οτιδήποτε να το βαφτίζουμε αναπτυξιακό, ακόμα και αν πρόκειται για τα τυπικά έργα και να γυρνάμε ικανοποιημένοι πλευρό για να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε τη δική μας νιρβάνα.
Στο άκρως ανταγωνιστικό «πέλαγος» της οικονομίας που ζούμε ο «Δαρβινισμός» είναι ο κανόνας, οι ισχυροί, ευπροσάρμοστοι και κυρίως καινοτόμοι επιβιώνουν, οι ανίσχυροι την έχουν κάτσει. Και πως να αντιληφθούμε αυτή τη αλήθεια όταν λχ έχουμε φωνές όπως της «ΝΙΚΗΣ» που δε γουστάρει Δαρβίνο ελέω ορθοδοξίας – όπως λέει - και τον αποκηρύσσει. Εδώ όπως πάμε θα ακούσουμε σε λίγο ότι η γη είναι επίπεδη, δε γυρίζει και γενικά ξημερώνει ένας νέος Μεσαίωνας εν έτι 2026, με κίνδυνο όλα αυτά να επισύρουν ακόμα και το κάψιμο μας στη φωτιά ως εκφραστές αιρετικών προσεγγίσεων. Όπισθεν ολοταχώς στον εγκέφαλο και την ανάπτυξη !
Ακόμα δεν καταπίνεται η απουσία μας από τις διαδικασίες σύνταξης του «Αναθεωρημένου Χωροταξικού Πλαισίου Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας» το 2022. Μα είναι δυνατόν να συγκροτείται το αναπτυξιακό πλαίσιο της Κεντρικής Μακεδονίας, ο βασικός μπούσουλας των έργων που θα χρηματοδοτηθούν στην τρέχουσα δεκαετία και εμείς να λείπουμε;
Είναι δυνατόν τόσα χρόνια να μην έχει ενδιαφερθεί κανείς για τη δημιουργία ενός βιοτεχνικού, επιχειρηματικού πάρκου στο νομό. Μα για να ανθήσει η μεταποίηση και η όποια παραγωγή, πρέπει να της δώσουμε κίνητρα όπως χώρο, υποδομές, ενέργεια, δόμηση, χρηματοδοτικά εργαλεία και ότι άλλο. ΒΙ.ΠΕ. λειτουργούν εκτός από τη Θεσσαλονίκη σε Κιλκίς, Σέρρες, Έδεσσα, Κοζάνη, Φλώρινα, Καστοριά, Δράμα, Καβάλα και αλλού, εμείς γιατί λείπουμε ; Αντίστοιχη έλλειψη καταγράφεται και στην κτηνοτροφική παραγωγή – κτηνοτροφικό πάρκο. Και βαυκαλιζόμαστε ότι ο νομός μας πρωτοστατεί στην παραγωγή αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων.
Αγροτικές καλλιέργειες χωρίς έρευνα, μη συνυπολογίζοντας ότι για να καρπίσει το οτιδήποτε – πέρα από τις μονοετείς καλλιέργειες – απαιτείται ένα χρονικό βάθος. Και μια αποτυχημένη καλλιέργεια είναι χαμένος παραγωγικός χρόνος, ότι φυτεύει ο γείτονας, ότι ακούσαμε στο καφενείο ! Μα να μην έχουμε κάποια θεσμοθετημένη συμβουλευτική δομή ! Και εδώ φαίνεται και η έλλειψη ισχυρών αλλά υγιών συνεταιρισμών που θα στήριζαν, θα ανακατεύθυναν και θα διαχειρίζονταν την αγροτική παραγωγή, ώστε να μη πατάμε πεπονόφλουδες.
Οι ζώνες οικιστικού ελέγχου όπως είναι δομημένες μπορεί σε προγενέστερο χρόνο να είχαν κάποια χρησιμότητα, σήμερα όπως εξελίχθηκε η πόλη αποτελούν τροχοπέδη στην ανάπτυξή της. Και μπορεί να συζητάμε για νέο πολεοδομικό σχέδιο, αλλά όπως αντιλαμβάνομαι δεν έχει προηγηθεί μια ευρεία συζήτηση για τις σημερινές ανάγκες της πόλης, ώστε οι όποιες αλλαγές να μην είναι προϊόν μια απλής, συγκυριακής πλειοψηφίας. Μα τόση στενότητα αντίληψης σε ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, εκτός και αν …
Είναι οι συνδυασμένες μεταφορές εμπορευμάτων και επιβατών που διευκολύνουν τις μετακινήσεις. Η περιοχή μας έχει όλα τα δεδομένα που μπορούν να την αναδείξουν σε κόμβο οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών με σωστό σχεδιασμό και οφείλουμε να επενδύσουμε πάνω σε αυτό. Είναι και η γειτνίαση με τη Θεσσαλονίκη που μας επιτρέπει να διεκδικήσουμε συμπληρωματικό, αλλά σημαντικό μερίδιο σε αυτή την αγορά. Και αυτό παράλληλα με την ύπαρξη και λειτουργία του τελωνείου που ευκολύνει τη διαχείριση και στη συνέχεια τη ροή εμπορευμάτων από και προς. Αλλά εδώ μαλώνουμε που θα κουμπώσει ο άξονας Εγνατίας – Σκύδρας, που τελικά δεν κουμπώνει πουθενά και το έργο πάει στις καλένδες. Έλεος, μα εκεί είναι το πρόβλημά μας !
Να μην ξεχνάμε και τον όψιμα ανακαλυφθέντα τουρισμό και τα αντίστοιχα προσδοκώμενα οφέλη του. Το δικό μας μοτίβο τουρισμού δεν είναι το «λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και τ’ αγόρι μου». Εμείς «πουλάμε» πολιτιστικό τουρισμό και συμπαθάτε με για το «πουλάμε». Οι «πελάτες» μας δεν είναι η μάζα τουριστών που σαγηνεύεται από τον ήλιο και τη θάλασσα. Είναι η μειοψηφία των λίγων κατασταλαγμένων τουριστών που γνωρίζουν τι θέλουν, οι θιασώτες του πολιτιστικού τουρισμού και αν εμείς δεν τους πείσουμε ότι παράλληλα με την πολιτιστική μας κληρονομιά «παράγουμε» και σύγχρονο πολιτισμό, θα τους έχουμε ως απλούς επισκέπτες. Αυτούς παράλληλα με το υφιστάμενο πολιτιστικό μας απόθεμα, πρέπει να τους προσφέρουμε πολλά περισσότερα σημεία ενδιαφέροντος από τα υφιστάμενα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος σημεία, ώστε να έχουν κίνητρο να παραμείνουν έστω και μια ημέρα στην πόλη μας. Τέτοια σημεία μπορούν να είναι το μουσείο εκπαίδευσης, το αρχείο Μουτσόπουλου ( αυτά ως θεματικές ενότητες μπορούν να προσελκύσουν και ειδικό κοινό) και άλλα καινοτόμα και μοναδικά που μπορούμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε.
Και παράλληλα να διασφαλίσουμε ότι οι επισκέπτες μας θα κινούνται σε μια πόλη που τους σέβεται ως περιπατητές και ως καταναλωτές. Γιατί μπορεί αυτή η κατηγορία τουριστών να είναι μικρή, αλλά είναι μεγάλων οικονομικών δυνατοτήτων. Σήμερα όλοι αυτοί ως περαστικοί, άντε να πάρουν το πολύ κανά καφέ και κανά νεράκι.
Δε σαγηνεύεται αυτή η κατηγορία των τουριστών από το μπάχαλο της πόλης μας. Ανύπαρκτα πεζοδρόμια, ανύπαρκτη πληροφόρηση, διαστρέβλωση μνημείων (αναφορά στο Παύλειο Πολιτιστικό Κέντρο), κλπ. Είναι και η μη οριοθετημένη «λαογραφική» μας ταυτότητα, θαρρείς και η πόλη μας δεν έχει ενιαία συνείδηση, ταυτότητα, συνοχή, αλλά είναι ένα απλό αριθμητικό άθροισμα επιμέρους εθνικοτοπικών ομάδων ! Λεπτομέρειες θα μου πείτε και θα συμφωνήσω αλλά για εμάς, όχι για τους τρίτους. Και όποιος είδε κάτι πέρα από τη φάτσα του στον καθρέπτη, αντιλαμβάνεται τι σημαίνει αυτό. Ο πολιτιστικός τουρισμός έχει άλλες προδιαγραφές και εμείς υπολειπόμαστε πολύ από να τις πληρούμε, οπότε οι προσδοκίες μας για το όποιο κέρδος παραμένουν προσδοκίες.
Και φαίνεται πόσο μεγάλο λάθος ήταν η αυτοκατάργηση από τον δήμο μας της δημοτικής του αναπτυξιακής εταιρείας. Σήμερα δεν υπάρχει κανένας φορέας που να μπορεί να ερευνήσει, να σχεδιάσει με τρόπο τεκμηριωμένο το αύριο της πόλης μας και γενικότερα της περιοχής μας. Και αυτό θα ήταν ευθύνη της αναπτυξιακής μας που ενώ έγινε, δε λειτούργησε όπως θα έπρεπε και διαλύθηκε σε μια νύχτα.
Αλλά ας μη τα βάφουμε όλα μαύρα. Είναι και το καρναβάλι θα μας δώσει πινελιές χρώματος, αφήστε που θα δουλέψουν για κανα δυο βράδια τα μπαράκια και τα γυράδικα. Αυτό για να είμαστε δίκαιοι δε το λες και μικρή αναπτυξιακή πρωτοβουλία !
Και βέβαια όλα τα παραπάνω και πολλά ακόμα που δεν αναφέρονται εδώ έστω και επιγραμματικά, είναι αλληλένδετα και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, πολλαπλασιάζοντας τη δυναμική ενός εκάστου. Πρέπει στο σκεπτικό μας και στις όποιες πρωτοβουλίες, να συνυπολογίσουμε ότι επηρεαζόμαστε και από τα συμβαίνοντα στο μητροπολιτικό κέντρο τη Θεσσαλονίκη λόγω της γειτνίασης με αυτή, όπου δυστυχώς άλλα θλιβερά εξελίσσονται. Μόνο να αναφέρω ότι ενώ όλες οι παραγωγικές δραστηριότητες και μεταφορές βρίσκονται στη δυτική Θεσσαλονίκη (ΒΙ.ΠΕ, λιμάνι, τραίνα, υπεραστικές συγκοινωνίες, cargo, logistics, κ.α. ), το αεροδρόμιο έμεινε στην ανατολική Θεσσαλονίκη, υποθέτω μετά από την πίεση των ξενοδόχων Χαλκιδικής, που το θέλουν κοντά τους, με ότι σημαίνει αυτό σε βάρος της ορθολογικής ανάπτυξης !
Και να σταματήσω κάπου εδώ, όχι γιατί δεν υπάρχουν και άλλα να ειπωθούν, αλλά και να ειπωθούν δεν υπάρχουν τα αρμόδια «ευήκοα ώτα», με αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενος να αυτοκατάσσομαι στην κατηγορία των «γραφικών». Αλλά έλα που δε μπορείς και να το βουλώνεις. Και ένας να άντεξε τα διαβάσει όλα αυτά που εδώ γράφω, πραγματικά τον ευγνωμονώ !
Όταν δεν έχεις στόχο, προοπτική, μέθοδο και ότι άλλο, όταν ανάγεις το ελάσσων σε μείζον και το αντίστροφο τότε ναι, είσαι «ψιλικατζής» … αποτέλεσμα η απαξίωση, η φθορά, η ακαμψία και τελικά ο «θάνατος» … είναι που ακόμα και με αυτή τη διαδικασία, γεμίζουν οι χωρίς πάτο τσέπες κάποιων λίγων … και τελικά, η χώρα μας, ο τόπος μας, παραμένουν έρμαιο των ‘ψιλικατζήδων’ και της χωρίς πάτο τσέπης των λίγων … και όλα αυτά με τη δική μας ψήφο δυστυχώς …
Βέροια – Γιάννης Καμπούρης
11 Φεβρουαρίου 2026
