Αν από αύριο ο κόσμος ξυπνούσε χωρίς τσιγάρα

Ας τολμήσουμε ένα νοητικό πείραμα. Ας υποθέσουμε ότι από αύριο, με έναν παγκόσμιο, αδιαπραγμάτευτο νόμο, το κάπνισμα παύει να υπάρχει. Κανένα τσιγάρο ή άτμισμα στο περίπτερο. Καμία καπνοβιομηχανία, καμια εταιρια ηλεκτρονικου τσιγαρου. Απλώς… τέλος!

ΤΙ ΘΑ ΑΛΛΑΖΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΑΣ;

ΥΓΕΙΑ

Η πρώτη αλλαγή δεν θα ήταν θεαματική. Θα ήταν σιωπηλή. Λιγότερα εμφράγματα μέσα σε εβδομάδες. Λιγότερα εγκεφαλικά μέσα σε μήνες. Λιγότεροι καρκίνοι μέσα σε χρόνια.

Όχι επειδή εξαφανίστηκαν μαγικά οι ασθένειες, αλλά επειδή αφαιρέθηκε ο ισχυρότερος τροποποιήσιμος παράγοντας θανάτου στον σύγχρονο κόσμο.

Η ιατρική θα άρχιζε επιτέλους να ασχολείται λιγότερο με τις συνέπειες μιας εξάρτησης και περισσότερο με την πρόληψη και την ποιότητα ζωής.

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Το κάπνισμα δεν είναι μόνο εξάρτηση απο τη νικοτίνη. Για τον καπνιστή είναι μια τελετουργία και μια ψευδαίσθηση ελέγχου. Χωρίς τσιγάρα, εκατομμύρια άνθρωποι θα έπρεπε να ξαναμάθουν πώς να διαχειρίζονται το άγχος τους, πώς να κάνουν διάλειμμα, πώς να στέκονται μόνοι με τις σκέψεις τους, πως να διασκεδαζουν, πως να πίνουν καφε..

Στην αρχή θα υπήρχε θυμός και στέρηση. Αυτό είναι αναπόφευκτο. Αλλά αργότερα θα μαθαίναμε κάτι βαθύτερο: να αντιμετωπίζουμε τη ζωή όχι με μια τζούρα, αλλά με εσωτερικούς μηχανισμούς. Και αυτό δεν θα είναι εξάρτηση, θα είναι εξέλιξη.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

-Μα τα κράτη ζουν από τους φόρους του καπνού.

Ναι.

Και ταυτόχρονα αιμορραγούν από νοσηλείες, αναπηρίες, χαμένες εργατοώρες και πρόωρους θανάτους.

Αν το κάπνισμα σταματούσε, τα συστήματα υγείας θα εξοικονομούσαν δισεκατομμύρια, η παραγωγικότητα θα αυξανόταν και οι δαπάνες για χρόνιες νόσους θα μειώνονταν δραστικά. Οι καπνοβιομηχανίες θα κατέρρεαν, αλλά οι οικονομίες δεν θα κατέρρεαν. Θα μετασχηματίζονταν.

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ – ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

Αν από αύριο το κάπνισμα εξαφανιζόταν, η πιο σιωπηλή αλλά σεισμική αλλαγή δεν θα γινόταν στα περίπτερα. Θα γινόταν στα χαρτοφυλάκια των φαρμακευτικών εταιρειών. Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο μεγαλύτερος αιμοδότης της σύγχρονης ογκολογικής φαρμακοβιομηχανίας. Οι περισσότερες στοχευμένες θεραπείες, ανοσοθεραπείες, συνδυαστικά σχήματα και μεγάλες κλινικές μελέτες έχουν ως κύριο ή αρχικό πεδίο εφαρμογής αυτή τη νόσο.

Όχι τυχαία. Εκεί υπάρχει τεράστιος αριθμός ασθενών, συνεχής ροή νέων διαγνώσεων, υψηλή θνητότητα και ανάγκη για επαναλαμβανόμενες γραμμές θεραπείας. Με άλλα λόγια: σταθερή αγορά.

 ΘΑ ΜΕΙΩΝΟΤΑΝ ΔΡΑΣΤΙΚΑ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Η απαγόρευση του καπνίσματος δεν θα εξαφάνιζε τον καρκίνο του πνεύμονα. Αλλά θα τον συρρίκνωνε δραματικά μέσα σε 10–20 χρόνια. Και τότε πολλές ογκολογικές θεραπείες δεν θα είχαν ποτέ την ίδια εμπορική δυναμική. Οι κλινικές μελέτες θα δυσκολεύονταν να στρατολογήσουν ασθενείς.

Οι τιμές δεν θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν με τον ίδιο τρόπο. Η ογκολογία και η φαρμακευτική της, όπως τις γνωρίζουμε σήμερα, θα έπρεπε να ανασχεδιαστούν.

Κι εδώ βρίσκεται το μεγάλο παράδοξο. Η φαρμακευτική καινοτομία τρέφεται από την ασθένεια, ενώ η κοινωνία υποτίθεται ότι επενδύει στην υγεία.

Αν μειωνόταν δραστικά ο καρκίνος του πνεύμονα, τα συνολικά έσοδα της ογκολογίας θα μειώνονταν, οι επενδύσεις θα μετακινούνταν προς την πρόληψη, τις χρόνιες νόσους και την ποιότητα ζωής, και η έρευνα θα γινόταν πιο στοχευμένη και λιγότερο μαζική. Ίσως λιγότερα θαυματουργά φάρμακα των 10.000 ευρώ τον μήνα αλλά σίγουρα περισσότερη υγεία για όλους..

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Λιγότερα αποτσίγαρα – το πιο διαδεδομένο σκουπίδι στον πλανήτη. Λιγότερη αποψίλωση για καπνοκαλλιέργειες. Λιγότερη χημική ρύπανση εδαφών και υδάτων. Ο αέρας θα καθάριζε όχι μόνο μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά.

ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΔΕΝ ΤΟ ΚΑΝΟΥΝ ΑΦΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΔΕΔΕΙΓΜΕΝΑ ΜΙΑ ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΑ;

Γιατί το κάπνισμα δεν είναι απλώς μια συνήθεια. Είναι βιομηχανία, εξάρτηση, φορολογικό εργαλείο, πολιτική ανοχή και κοινωνική συνενοχή. Αν απαγορευόταν από αύριο, δεν θα χάναμε μόνο ένα προϊόν. Θα χάναμε ένα μηχανισμό κέρδους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ένας κόσμος χωρίς κάπνισμα δεν θα ήταν ένας κόσμος χωρίς φάρμακα. Θα ήταν ένας κόσμος που θα αναρωτιόταν:

Μα γιατί επενδύουμε τόσο πολύ στη θεραπεία και τόσο λίγο στην πρόληψη και την αποτροπή;

Και τότε η ειδικότητα μου η ογκολογία μπορεί να γινόταν λιγότερο εντυπωσιακή..

Δήμητρα Μπιδέλη

Παθολόγος- Ογκολόγος